สร้างเว็บEngine by iGetWeb.com
Cart รายการสินค้า (0)

กายอุปกรณ์เสริมสำหรับเท้าและข้อเท้า ( Ankle Foot Orthosis; AFO)


  Ankle Foot Orthosis หรือ AFO กายอุปกรณ์เสริมสำหรับเท้าและข้อเท้า

      

          Ankle Foot Orthosis หรือเรียกโดยย่อว่า AFO คือกายอุปกรณ์เสริมที่คลุมหรือดามผ่านส่วนของเท้าและข้อเท้า เหมาะแก่บุคคล เช่น ผู้ที่มีโครงสร้างของเท้าและเท้าที่ผิดปกติหรือมีการบิดผิดรูป, มีภาวะของกล้ามเนื้ออ่อนแรงช่วงขาส่วนล่าง, มีภาวะเกร็งที่ขา, มีภาวะเดินแล้วปลายเท้าตกหรือ Foot drop รวมไปถึงผู้ที่มีกระดูกหักในส่วนของกระดูกขาส่วนล่างลงไป หรือผู้ที่ไม่สามารถเดินลงน้ำหนักได้ เป็นต้น  

         ผลของการใช้อุปกรณ์จะขึ้นอยู่กับชนิด การออกแบบและวัตถุประสงค์ต่อการใช้งานซึ่งจะให้ผลที่ต่างกันออกไปขึ้น เช่น ช่วยควบคุมโครงสร้างของเท้าและข้อเท้าให้อยู่ในตำแหน่งหรือ Position ที่เหมาะสม ช่วยในการส่งเสริมหรือจำกัดการเคลื่อนไหวของข้อเท้า ลดภาวะการเกร็งของขา ป้องดันข้อเท้าติด ช่วยเพิ่มความมั่นคงและประคองข้อเท้าเวลาเดิน รวมไปถึงการจำกัดการลงน้ำหนักที่เท้า หรือการส่งเสริมให้กระดูกขาท่อนล่างที่หักสามารถติดหรือเชื่อมกันได้ดีขึ้น เป็นต้น ทั้งนี้ หลักการทำงานหลักๆของอุปกรณ์ชนิดนี้ ได้แก่

-         Control position  : ควบคุมการข้อเท้าในทุกแนวการเคลื่อนไหว โดยส่วนใหญ่จะปรับข้อเท้าให้อยู่ที่มุม 90 องศา ส้นเท้าอยู่ในแนวตรง และเท้าอยู่ในตรงไม่ให้บิดเอียง หรือจะปรับในอยู่ในแนวที่เหมาะสมต่อการรักษาโดยพิจารณาเฉพาะรายไป

-          Correct deformity   : ดัดแก้ไขความผิดปกติของโครงสร้างเท้าและข้อเท้าที่มีการบิดผิดรูป ให้กลับมาอยู่ในแนวปกติหรืออยู่ในแนวที่เหมาะสมโดยพิจารณาเฉพาะรายไป

                                                

-          Re-alignment  : จัดแนวโครงสร้างและการลงน้ำหนักของร่างกายในส่วนของขาท่อนล่างใหม่ ให้กลับมาอยู่ในแนวปกติให้ได้มากที่สุด   

                                                                                  

            -   Increase stability    :  สร้างความมั่นคงในการยืนและลงน้ำหนัก 



   ชนิดของกายอุปกรณ์เสริมสำหรับเท้าและข้อเท้า Ankle Foot Orthosis ; AFO

    

       1. Plastic Ankle Foot Orthosis

         AFO ชนิดนี้ทำมาจากพสาลติก ส่วนใหญ่จะเป็นพลาสติก Thermoplastic  มีคุณสมบัติที่สามารถเปลี่ยนแปลงรูปร่างได้ด้วยความร้อนที่อุณหภูมิอุณหภูมิหนึ่ง แบ่งได้เป็น 2 ชนิด ได้แก่ Polypropylene (PP) เป็นชนิดที่ให้ความแข็งแรงมาก และพลาสติกชนิด Polyethylene เป็นชนิดที่ให้ความยืดหยุ่นหรือ flexible มากกว่าชนิดแรก

      ข้อดีของ Plastic AFO

  • เกิด total contact นั่นคือ อุปกรณ์สามารถแนบกับอวัยวะ เพิ่มพื้นที่สัมผัส ลดแรงกดเฉพาะจุด และกระจายแรงในการควบคุมได้ดี                                       
  • น้ำหนักเบา ลดการใช้พลังงานของผู้ป่วย
  • มีประสิทธิภาพในการควบคุมพยาธิสภาพได้ดี
  • สามารถเลือกใส่กับรองเท้าของผู้ป่วยที่มีอยู่ และถอดเปลี่ยนได้
  • ให้ความสวยงาม

     ข้อจำกัดของ Plastic AFO

  • ไม่สามารถใช้กับผู้ที่มีภาวะ  Volume Fluctuation คือมีการเปลี่ยนแปลงของมวลร่างกายไม่คงที่อย่างรวดเร็ว เช่น เกิดภาวะบวมและยุบบวมบ่อยๆ
  • เนื่องจากเป็น total contact แนบกับอวัยวะ ผู้ป่วยบางคนอาจมีปัญหาเรื่องการระคายเคืองต่อผิวหนังเมื่อสัมผัสโดยตรงเป็นระยะเวลานานได้
  • ไม่เหมาะกับผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากผิดปกติ เพราะพลาสติกอาจจะไม่แข็งแรงพอ

 

Plastic AFO สามารถแบ่งย่อยได้อีก 3 ประเภท ดังต่อไปนี้


  •  Static (solid)  Ankle Foot Orthosis   

           

           Static หรือ Solid AFO เป็นกายอุปกรณ์เสริมที่ไม่มีข้อต่อที่ข้อเท้า และขอบของอุปกรณ์ คลุมถึงหน้าต่อตาตุ่มทั้งสองข้าง ข้างบนของอุปกรณ์ยาวไปถึงบริเวณต่ำกว่า หัวกระดูกฟิบูล่าร์บริเวณน่อง (Fibular head) ประมาณ 2-2.5 cm. ส่วนด้านล่างของอุปกรณ์จะยาวคลุมเท้าทั้งหมด  

                                                         

   Biomechanics ของการเดิน โดยใช้ Solid plastic AFO 

             

        เมื่อพิจารณาช่วง Heel contact (ช่วงที่ส้นเท้าแตะพื้น)  ถึง  Foot Flat (ช่วงที่ทั้งฝ่าเท้าแนบพื้น)

จะพบว่าอุปกรณ์สามารถพยุงกล้ามเนื้อขา เท้า และข้อเท้าให้อยู่ในแนวที่ถูกต้องและปลายเท้าไม่ตกลากพื้น

       โดยปกติของการเดินในช่วงนี้ เมื่อส้นเท้าแตะพื้น จะเกิดแรงกระทำจากพื้น ( Ground reaction force ) มากระทำต่อเท้า ส่งผลกับข้อเท้าทันทีให้เกิดข้อเท้ากระดกลง เพื่อทำให้ฝ่าเท้าแนบพื้นอย่างราบรื่นตามธรรมชาติ

        การใส่ Solid plastic AFO ทำให้ข้อเท้าถูกบล็อกตลอดช่วงเวลาการเดิน  ดังนั้นเมื่อมีแรงกระทำจากพื้น (Ground reaction force ) เกิดขึ้นก็ไม่สามารถมีผลให้ข้อเท้าได้ แต่จะมีผลต่อข้อต่อที่เหนือขึ้นไป นั่นคือข้อเข่านั่นเอง

                                                           

                           

                

                ช่วง Mid Stance (ช่วงที่ลำตัวกับขาอยู่ระดับเดียวกัน มีการลงน้ำหนักของขาข้างเดียว) อุปกรณ์จะบล็อกและเพิ่มความมั่นคงให้ข้อเท้า มีผลทำให้เข่าเหยียดตึงและสามารถยืนตรงได้

       Solid AFO เหมาะกับกลุ่มโรคและอาการประเภทใดบ้าง

            Muscle weakness กล้ามเนื้ออ่อนแรงบริเวณขาส่วนล่างที่ควบคุมการทำงานของข้อเท้าและเท้า ตัวอย่างเช่น

                    - ภาวะปลายเท้าตก (Foot Drop)

                    - การบาดเจ็บที่ไขสันหลัง (Spinal cord injury)

                    - การบาดเจ็บของเส้นประสาท (Nerve injury )

                    - โปลิโอ (Poliomyelitis)

                    - ภาวะที่สมองพัฒนาการล่าช้า (Delayed developmental child )

                    - ภาวะสมองพิการแต่กำเนิด (Cerebral Palsy หรือ CP)

           Spasticity  ภาวะกล้ามเนื้อเกร็ง (ส่วนใหญ่เกิดที่กล้ามเนื้อน่องที่ทำให้เกิดการเหยียดข้อเท้า)       

                    - ภาวะสมองพิการแต่กำเนิด ( Cerebral Palsy หรือ CP )

                    - ภาวะโรคหลอดเลือดในสมอง ( Stroke หรือ CVA)

                    - การบาดเจ็บที่ไขสันหลัง (Spinal cord injury) 

           Foot and ankle deformity  การบิดผิดรูปของของเท้าและข้อเท้า

                   -  Club Foot ( เท้าปุก)

               

                 -  การผิดรูปของเท้าอื่นๆที่เป็นมาตั้งแต่กำเนิด หรือ ผิดรูปในภายหลังที่เกิดจากโรคใดโรคหนึ่ง

  •      Flexible Plastic Ankle Foot Orthosis


         Flexible plastic AFO หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Posterior Leaf Spring (PLS)

                                                                  

            ลักษณะของ flexible plastic AFO จะใกล้เคียงกับ Solid plastic AFO แต่ต่างกันที่ขอบของอุปกรณ์จะอยู่หลังต่อตาตุ่มทั้งสองด้าน กล่าวคือ ไม่คลุมมาถึงหน้าตาตุ่ม ด้วยลักษณะดังกล่าวทำให้อุปกรณ์ประเภทนี้จะมีความ flexible ยืดหยุ่นตัวที่ระดับตำแหน่งข้อเท้า ดังนั้นข้อเท้าสามารถกระดกขึ้นลงได้ มุมของข้อเท้าจะปรับให้อยู่ที่มุม ประมาณ 85-90 องศา

Biomechanics ของการเดิน โดยใช้ Flexible Plastic AFO


  • Allow and assist motion of ankle

-          เนื่องจากขอบของอุปกรณ์ผ่านหลังต่อตาตุ่ม ทำให้เกิดการ Flexible ข้อเท้าสามารถเกิดการเคลื่อนไหวแบบ plantar flexion (ปลายเท้ากระดกลง) หลังจากที่ส้นแตะพื้นเพื่อทำให้เท้าแนบกับพื้นอย่างราบรื่นต่อไป และทำให้เกิดการเคลื่อนไหวแบบ Dorsiflexion (ปลายเท้ากระดกขึ้น) ในช่วงหลัง Mid stance ตอนที่ลำตัวเคลื่อนไปด้านหน้าต่อขาและเท้า

-          ช่วยป้องกันปลายเท้าตกและช่วยให้กระดกข้อเท้าขึ้นตลอดช่วง swing phase หรือช่วงที่ก้าวเท้าเหวี่ยงพ้นพื้น

-          อุปกรณ์ไม่สามารถช่วยให้เกิดความมั่นคงของข้อเท้าในขณะเดินได้ ไม่เหมาะแก่ผู้ที่ต้องการความมั่นคงต่อข้อเท้าในการลงน้ำหนัก

 

   Flexible plastic AFO เหมาะกับกลุ่มโรคและอาการประเภทใดบ้าง 

  • Foot Drop (ปลายเท้าตก) เกิดเนื่องจากมีการบาดเจ็บของเส้นประสาท (Nerve injury) ที่มีผลทำให้กล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่กระดกข้อเท้าขึ้น (tibialis anterior) เกิดการอ่อนแรงหรือทำงานไม่ได้

   

               

      3. Articulated Plastic Ankle Foot Orthosis 

                                                                     

           AFO ชนิดนี้จะมีข้อต่อที่ข้อเท้า ดังนั้นข้อเท้าของAFOประเภทนี้จะสามารถขยับหรือเคลื่อนไหวได้ แต่การเคลื่อนไหวนี้จะสามารถทำได้ในแนวกระดกข้อเท้าขึ้นและลงเท่านั้น ส่วนขอบของอุปกรณ์จะเป็นไปในลักษณะเดียวกันกับ Solid Plastic AFO ขอบของอุปกรณ์ผ่านหน้าต่อตาตุ่มทั้งสอง


หลักการและ biomechanic ในการเดินของ Articulated  Plastic  AFO  


-          ข้อเท้าสามารถเคลื่อนไหวในแนวกระดกขึ้นลงได้ ตามมุมที่อุปกรณ์กำหนด  

  • ในช่วงที่ส้นแตะพื้น ( Heel Contact ) ลักษณะที่เกิดขึ้นจะคล้ายกับการใช้ Solid Plastic AFO
  • ในช่วงหลังจาก mid stance หรือช่วงที่ลำตัวเคลื่อนที่ไปข้างหน้าต่อขาและเท้า  Articulated AFO ชนิดที่มีข้อต่อที่สามารถทำให้เกิด Dorsiflexion จะสามารถทำให้ข้อเท้ามีการเคลื่อนไหวแบบ dorsiflexion( ข้อเท้ากระดกขึ้น)  ตามขนาดของมุมที่ถูกกำหนด เหมือนการเดินของคนปกติ
  • ในช่วง swing phase หรือช่วงที่เท้าเหวี่ยงพ้นพื้น อุปกรณ์จะช่วยป้องกันไม่ให้ปลายเท้าตกหรือปลายเท้าลากพื้น

-          อุปกรณ์สามารถเพิ่มความมั่นคงของข้อเท้าในการเดินตอนลงน้ำหนักได้เหมือนกับใน Solid AFO แต่อาจจะแข็งแรงน้อยกว่า เพราะการมีข้อต่อทำให้การควบคุมข้อเท้าตอนลงน้ำหนักน้อยลง

 

   Articulated plastic AFO เหมาะกับอาการแบบไหน

-          ภาวะสมองพิการตั้งแต่กำเนิด ( Cerebral Palsy หรือ CP ) ที่มีไม่มีหรือมีอาการเกร็งขาเล็กน้อยเท่านั้น

-          ภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงที่มีผลต่อการควบคุมการทำงานของข้อเท้า และข้อเท้าสามารถกระดกขึ้นลงแบบ passive (ทำโดยไม่ได้ใช้แรงกล้ามเนื้อตัวเอง) ได้

        2. Conventional Ankle Foot Orthosis

      AFO ประเภทนี้จะทำมาจากโลหะ ซึ่งส่วนใหญ่ใช้อลูมิเนียม และใช้ติดกับรองเท้า ส่วนประกอบของ Conventional AFO มีดังนี้     

 

  • Calf Band : จะอยู่ที่ส่วนหลังของน่อง ต่ำกว่าหัวกระดูก ฟิบูล่าร์ประมาณ 2.5 cm. เป็นแผ่นโลหะที่ดัดโค้งตามรูปร่างขา             


  • Upright : แท่งโลหะยาวสองข้าง ดัดไปตามรูปร่างขา


  • Ankle Joint :ข้อต่อของข้อเท้า ซึ่งสามารถเลือกได้หลายประเภทตามการใช้งานมีทั้งแบบกัดการเคลื่อนไหวและช่วยการเคลื่อนไหวของข้อเท้า เช่น

    • Fixed joint  ปรับระดับมุมข้อเท้าที่ 90 องศา ข้อเท้าไม่สามารถมีการเคลื่อนไหวได้ (ผลเหมือน Solid plastic AFO)
    • Dorsiflexion assist
    • Plantar flexion assist
    • Spring Control

                                                                                                 

  • Strirrup : ส่วนที่ดัดและยึดติดกับรองเท้า

  • T- strap : ชิ้นส่วนที่ช่วยพยุงข้อเท้า เมื่อมีการบิดเอียงไปฝั่งใดฝั่งหนึ่ง

ข้อดีของ conventional AFO

  • เหมาะกับผู้ที่มี Volume Flactuation (ภาวการณ์เปลี่ยนแปลงของมวลร่างกาย เช่นการบวม ยุบบวมกลับไปมาอย่างรวดเร็ว เช่น โรคไต เบาหวาน โรคหลอดเลือด
  • ระบายอากาศดี เพราะพื้นที่ผิวสำหรับมีน้อย
  • มีความแข็งแรงมาก เหมาะกับผู้ใช้ที่มีน้ำหนักตัวมาก

ข้อจำกัดของ Conventional AFO

  • เพิ่มแรงกดเฉพาะจุดมาก เพราะพื้นที่ผิวสัมผัสมีน้อย โดยเฉพาะที่น่องด้านหลัง
  • อุปกรณ์ค่อนข้างมีน้ำหนักมาก
  • ต้องติดกับรองเท้า ไม่สามารถถอดไปใส่กับรองเท้าอื่นได้
  • รูปร่างค่อนข้างเทอะทะ ไม่สวยงาม

 

   3. Patella Tendon Bearing Weight Ankle Foot Orthosis  

         Patella Tendon Bearing Weight Ankle Foot Orthosis หรือเรียกโดยย่อว่า PTB AFO ออกแบบมาให้มีการรับน้ำหนักที่เอ็นใต้ลูกสะบ้า ( patella tendon) แทนการลงน้ำหนักที่เท้า  สามารถลดหรือจำกัดการลงน้ำหนักที่เท้าดี

                                         

                                                                     

  PTB AFO สามารถใช้ในผู้ป่วยดังต่อไปนี้ เช่น

  • Heel ulcer แผลที่ส้นเท้า
  • Calcanectomy การตัดกระดูกส้นเท้าบางส่วน
  • Plantar skin graft
  • Severe foot or ankle trauma มีอุบัติเหตุรุนแรงที่เกิดกับเท้าหรือข้อเท้า
  • Chronic ankle pain or ankle fusion เจ็บข้อเท้าเรื้อรังหรือการเชื่อมต่อกันของข้อเท้า
  • Tibia fracture กระดูกหน้าแข้งหัก

     4. Supra malleolar Orthosis 


        

             Supra malleolar Orthosis หรือเรียกโดยย่อว่า SMO เป็นกายอุปกรณ์เสริมที่ดามผ่านเท้าและข้อเท้า แต่มีลักษณะสั้นกว่า AFO ส่วนใหญ่จะใช้ flexible plastic ในการทำ

             ขอบของอุปกรณ์มีส่วนยื่นมาคลุมถึงหลังเท้า ด้านข้างคลุมแค่ตาตุ่ม และด้านหลังตัดเว้าลงมาถึงจุดเกาะของเอ็นร้อยหวาย

  หลักการและข้อบ่งชี้ของการใช้ SMO

  • ใช้ดัดเท้าที่มีการบิดเอียงผิดรูป โดยเฉพาะภาวะที่มี hyper pronation (ส้นเท้าบิดเอียงเข้ามาด้านใน) มากเกินไป ซึ่งจะผลในการควบคุมที่มากกว่าและดีกว่าการใช้ Foot Orthosis

  • ข้อเท้าสามารถการเคลื่อนไหวในแนวกระดกขึ้นลงได้ตามปกติ

           

Tags : AFO  Ankle Foot Orthosis  ดัดโครงสร้างเท้า ประคองข้อเท้าล  อุปกรณ์ดามข้อเท้า

view